Gramatura tkaniny Parawing: dlaczego najlżejsza niekoniecznie jest najlepszym wyborem

Najlżejsza tkanina nie zawsze jest najlepszym wyborem do parawingu. Bardzo cienka czasza lepiej lata na nowym skrzydle, zwłaszcza przy słabym wietrze. Ma jednak mniej materiału, który może stracić: z wiekiem powłoka się zużywa, tkanina rozciąga się na skos, a profil się deformuje. Skrzydło potrzebuje wtedy więcej wiatru, żeby wystartować. Czasza z ripstopu 30 g/m² starzeje się wolniej i dłużej zachowuje dolną granicę zakresu wiatru.

Od dwóch sezonów rynek parawingów goni za gramami. Tkaniny stają się coraz cieńsze, na skrzydła trafiają ultralekkie materiały znane z paralotniarstwa, a łączna waga skrzydła stała się najważniejszym argumentem sprzedaży. To zrozumiałe: lekki parawing szybciej się podrywa, składa się do mniejszych rozmiarów i utrzymuje się w powietrzu, gdy wiatr słabnie.

Jednak jedno pytanie pozostaje poza tą dyskusją. Jaka będzie ta czasza po jednym sezonie? Po dwóch? Po stu sesjach?

W SROKA zdecydowaliśmy, że w FYNIX nie zejdziemy poniżej 30 g/m². To nie jest wybór domyślny ani opóźnienie technologiczne. To świadomy kompromis, oparty na tym, co widzieliśmy w kitesurfingu i wing foilu, oraz na tym, co świat paralotniarstwa mierzy od lat rygorystycznymi protokołami, których sporty wodne jeszcze nie przyjęły.

Oto dlaczego.

Co naprawdę zmienia gramatura tkaniny w locie?

Zacznijmy uczciwie: lekka tkanina ma prawdziwe zalety i zaprzeczanie im nie miałoby sensu.

W przeciwieństwie do wingu dmuchanego, który utrzymuje kształt dzięki nadmuchanej krawędzi natarcia i centralnej komorze, parawing opiera się całkowicie na wietrze pozornym, by zachować formę. Nie ma komory, listew ani konstrukcji nośnej. Kształt skrzydła to tkanina, ustawienie linek i ciśnienie wiatru.

W tej logice lżejsza tkanina daje:

• lepsze utrzymanie się w powietrzu, gdy wiatr słabnie;
• łatwiejszy ponowny start po upadku;
• lepszą reakcję na sterowanie;
• mniejszą bezwładność w manewrach.

Zaleta ta jest szczególnie widoczna przy słabym wietrze, gdzie ciężkie skrzydło częściej się zamyka lub traci kształt.

Innymi słowy: na nowym skrzydle, w statyce, w porównaniu jednodniowym, najcieńsza tkanina prawie zawsze wygrywa.

Problem polega na tym, że nikt nie testuje skrzydeł na setnej sesji. A właśnie tam wszystko się rozstrzyga.

Jak paralotniarstwo mierzy zużycie tkaniny?

Paralotniarstwo jest pod tym względem znacznie przed nami. Ponieważ bezpieczeństwo pilota od tego bezpośrednio zależy, branża od dawna stosuje protokoły pomiaru stanu tkaniny, z warsztatami przeglądowymi i wartościami liczbowymi.

Podstawowym przyrządem jest porozymetr. Zasada jest prosta: przepuszcza się określoną objętość powietrza przez tkaninę i mierzy czas. Konkretnie mierzy się, ile czasu potrzebuje 0,25 litra powietrza, by przejść przez około 40 cm² tkaniny pod ciśnieniem 10 milibarów. Wynik podaje się w sekundach, a można go przeliczyć na litry na metr kwadratowy na minutę.

Progi stosowane przez warsztaty przeglądowe są wymowne. Nowa tkanina potrzebuje kilku minut. Poniżej 30 sekund żagiel wymaga zalecenia zachowania czujności w locie. Około 10 sekund, zależnie od warsztatu, uznaje się go za niezdatny do użytku: nie nadaje się już do lotu.

Pomiary wykonuje się w kilku punktach, zwykle pięciu, rozmieszczonych od środka ku końcom, na górnej powierzchni, około 20 do 30 % cięciwy od krawędzi natarcia. To tam tkanina pracuje najbardziej.

Dla nas jednak najważniejsza nie jest sama liczba. Najważniejszy jest mechanizm.

Splot i powłoka: co naprawdę się zużywa

Tkanina żaglowa to nie tylko splot. To splot plus powłoka. A powłoka ulega degradacji na dwa sposoby: mechanicznie, przez powtarzane składanie, tarcie, piasek i naprężenia podczas lotu; chemicznie, głównie pod wpływem UV i wilgoci.

Otóż, i tu leży sedno sprawy, powłoka służy nie tylko do uszczelnienia tkaniny przed powietrzem. Służy także do jej usztywnienia, szczególnie na skos, czyli po przekątnej względem nici osnowy i wątku. To dokładnie kierunek, w którym pracuje miękkie skrzydło.

Konsekwencja jest bezpośrednia i udokumentowana: porowata czasza się deformuje. Staje się wolniejsza, jej przeciągnięcie się zbliża, a w skrajnych przypadkach może przyjmować pogorszone właściwości aerodynamiczne.

To nie tkanina pęka, to tkanina traci sztywność. A kiedy traci sztywność, zmienia się kształt skrzydła, z bezpośrednimi konsekwencjami podczas jazdy.

Dlaczego skrzydło kite'a lub wingu z czasem się męczy?

Sporty wodne nie mają porozymetru, ale mają coś innego: dwadzieścia lat doświadczeń.

W kitesurfingu wyścig po ultracienką tkaninę już się odbył. Wnioski riderów i warsztatów były wszędzie takie same: zbyt cienkie czasze szybko się rozciągają. Tkanina ucieka na skos, profil się zapada i skrzydło nie zachowuje się już jak pierwszego dnia. Nie dlatego, że jest przebite, ale dlatego, że się przesunęło.

W wing foilu zjawisko jest jeszcze bardziej wymowne, bo każdy je przeżył. Po sezonie lub dwóch intensywnego użytkowania skrzydło robi się miękkie. Krawędź spływu zaczyna falować. Skrzydło gorzej wraca pod wiatr lub gorzej rusza przy słabym wietrze. Rider ma wrażenie, że skrzydło jest zmęczone, ale nie potrafi tego nazwać technicznie. A kiedy rozkłada je na plaży, tkanina wygląda na nienaruszoną. Żadnego rozdarcia, żadnej dziury, nic widocznego.

To ten sam mechanizm, co mierzony w paralotniarstwie, tyle że bez przyrządu, który by go określił liczbowo. Na co zwracać uwagę: na krawędź spływu. Jeśli jest rozluźniona i zaczyna falować, tkanina zaczęła pracować, a skrzydło się deformuje.

Parawing jest narażony na to samo zjawisko, i to w gorszym stopniu. Ponieważ nie ma żadnej nadmuchanej konstrukcji, wszystko zależy od wytrzymałości tkaniny. A jego środowisko jest bardziej agresywne niż w paralotniarstwie: sól, piasek, zanurzenie, składanie w wilgotnym worku, nieregularne suszenie.

Co dzieje się, gdy tkanina parawingu się rozciąga?

Skrzydło nie umiera, gdy się rozdziera, umiera, gdy się deformuje. Trzeba precyzyjnie opisać, co wywołuje ta deformacja, bo często jest źle rozumiana.

Gdy tkanina się rozciąga, a profil się zapada, skrzydło nie staje się mocniejsze. Wręcz przeciwnie. Profil nie utrzymuje się już prawidłowo, skrzydło gorzej wchodzi w ciśnienie i generuje mniejszą moc niż pierwotnie. Gorzej też reaguje na ruchy baru.

Praktyczna konsekwencja jest bardzo konkretna: potrzebujesz teraz więcej wiatru, żeby ruszyć. Cofa się dolna granica zakresu wiatru. Weźmy przykład, przy identycznym ustawieniu: skrzydło, które podrywało cię przy 12 węzłach, teraz wymaga 14 lub 15. Masz w worku to samo skrzydło, tę samą deklarowaną powierzchnię, ale straciłeś najcenniejsze sesje, te przy słabym wietrze. Twoja granica startu zależy od całego systemu (skrzydło, foil, deska, poziom), jak wyjaśniamy w naszym artykule o minimalnym wietrze w parawingu.

Dokładnie to riderzy opisują, mówiąc, że ich skrzydło jest zmęczone.

I tu leży prawdziwy problem rynku. W momencie zakupu nie masz żadnego sposobu, by to zmierzyć. Nie ma porozymetru, historii ani protokołu. Masz jedną porównywalną dane między markami, o ile jest podana: gramaturę tkaniny i wagę skrzydła.

W efekcie cały rynek jest pchany ku ultracienkim tkaninom przez kryterium, które mierzy tylko pierwszy dzień użytkowania.

15, 20, 30 czy 50 g/m²: jaka tkanina do jakiego użytku?

Gramatura sama w sobie nie jest ani dobra, ani zła. Przesuwa kompromis między wydajnością pierwszego dnia a trwałością w czasie. Poniższa tabela podsumowuje ten kompromis.

Na drugim końcu skali niektóre marki stosują tkaniny 50 g/m². Są jeszcze bardziej wytrzymałe, ale skrzydło wyraźnie się przy tej samej powierzchni cięższe i traci na znaczeniu przy słabym wietrze, gdzie parawing robi różnicę. Dla FYNIX 30 g/m² to nasz punkt równowagi między tymi dwiema skrajnościami.

Sama gramatura nie wszystko mówi. Przy tej samej wadze liczy się jakość nici, gęstość splotu i rodzaj powłoki: tani ripstop z niższej półki, wybrany ze względu na cenę, nie ma nic wspólnego z dobrze powleczoną tkaniną 30 g/m². Dlatego jakość powłoki jest jednym z kryteriów zakupu wymienionych poniżej.

Dlaczego FYNIX używa tkaniny 30 g/m²?

FYNIX używa tkaniny ripstop 30 g/m², naturalnie hydrofobowej.

Powiedzmy wyraźnie: ten wybór ma swoją cenę. Przy tej samej powierzchni tkanina 30 g/m² waży więcej niż 20 czy 15 g/m². W porównaniu kart technicznych nie będziemy najlżejszym parawingiem na rynku. Przyjmujemy to i wolimy to wyjaśnić, zamiast to ukrywać.

Co ten wybór daje w zamian:

• Więcej materiału w splocie i powłoce, zanim tkanina zacznie naprawdę pracować na skos. Degradacja istnieje, jest nieunikniona, ale przebiega wolniej.
• Lepsze utrzymanie profilu w czasie, a więc skrzydło dłużej zachowuje zdolność do wejścia w ciśnienie i wcześnie startuje.
• Dolna granica wiatru cofa się wolniej w kolejnych sezonach. Innymi słowy, skrzydło, którego użyjesz dwa sezony później, nadal będzie przypominać to, które kupiłeś.
• Lepsza odporność na działanie środowiska morskiego, piasku i powtarzanego składania.

Przy 15 g/m² zostaje w zasadzie nitka i cienka warstwa powłoki: bardzo mały zapas, zanim tkanina straci sztywność. Przy 30 g/m² jest materiału.

FYNIX jest jeszcze młodym modelem i nie mamy dwóch sezonów doświadczeń z tym konkretnym produktem. Ten wybór opiera się na tym, co widzieliśmy starzejące się w kitesurfingu i wing foilu, oraz na mechanizmie zmierzonym w paralotniarstwie.

To nie jest automatyczna wyższość, to pozycjonowanie: optymalizujemy wydajność pod kątem żywotności skrzydła, a nie wydajności pierwszego dnia.

Jak spowolnić starzenie się parawingu?

Niezależnie od gramatury żywotność w dużym stopniu zależy od użytkowania i przechowywania. Skrzydło przechowywane wilgotne lub pozostawione na słońcu będzie się degradować szybciej niż skrzydło często używane, ale dobrze wysuszone i przechowywane. UV i resztkowa wilgoć to główni wrogowie powłoki.

• Nie trzyj skrzydła, gdy jest pełne piasku: piasek działa jak ścierniwo na powłokę.
• Jeśli skrzydło jest mokre, dobrze je wysusz przed schowaniem.
• Nigdy nie składaj go w ten sam sposób i unikaj wyraźnych załamań: powtarzane w tym samym miejscu tworzą linie osłabienia w tkaninie.
• Nie zostawiaj go na plaży, gdy trzepocze na wietrze: każde trzepotanie niepotrzebnie obciąża tkaninę.
• Nie zostawiaj go w pełnym słońcu: UV osłabia tkaninę i jej powłokę.

Wszystkie czynności, krok po kroku (suszenie, składanie, przechowywanie, kontrole), są opisane w naszym przewodniku po konserwacji parawingu.

Jak ocenić parawing przed zakupem?

Kilka przydatnych pytań, niezależnie od marki, którą rozważasz:

• Jaka jest dokładna gramatura tkaniny i jaki rodzaj powłoki jest użyty?
• Czy producent ma dane lub informacje zwrotne o stanie swoich skrzydeł po jednym lub dwóch sezonach intensywnego użytkowania?
• Czy istnieje serwis naprawczy i kontrolny, i co dokładnie sprawdza?
• Co mówią riderzy, którzy używają modelu dłużej niż rok, a nie tylko testy prasowe?

I przede wszystkim zachowaj dobry odruch: nie oceniaj skrzydła po deklarowanej wadze, oceniaj je po tym, czym będzie na setnej sesji.

Tkanina jest tylko jednym kryterium wśród wielu: rozmiar, foil, deska i twój program są równie ważne.

FYNIX to pierwszy parawing z prawdziwym dynamicznym depower dzięki PushBar System® (zastrzeżony znak towarowy, zgłoszony do opatentowania). Odkryj parawing FYNIX SROKA z tkaniną 30 g/m² lub przeglądaj całą kolekcję parawingów SROKA.

Najczęstsze pytania o tkaninę parawingu

Jaką gramaturę tkaniny wybrać do parawingu?

Nie ma uniwersalnie dobrej gramatury. Bardzo cienka tkanina, 15 do 20 g/m², lepiej lata na nowym skrzydle, zwłaszcza przy słabym wietrze, i składa się do mniejszych rozmiarów. Tkanina 30 g/m² waży nieco więcej, ale dłużej zachowuje swój profil. Niektóre marki sięgają 50 g/m², kosztem wyraźnie cięższego skrzydła. Wybierz zależnie od swojego programu i liczby sezonów, przez które planujesz zachować skrzydło.

Czy lekki parawing jest bardziej kruchy?

Niekoniecznie pod względem rozdarcia. Ale bardzo cienka tkanina ma mniejszy zapas, zanim jej powłoka się zużyje. Tkanina szybciej rozciąga się wtedy na skos, profil się deformuje, a skrzydło traci moc.

Jak sprawdzić, czy tkanina mojego parawingu jest zmęczona?

Spójrz na krawędź spływu: jeśli jest rozluźniona i zaczyna falować, tkanina zaczęła pracować. Na wodzie skrzydło potrzebuje więcej wiatru, żeby ruszyć, gorzej wchodzi w ciśnienie, słabiej reaguje na barę i gorzej wraca po upadku.

Dlaczego zużyte skrzydło potrzebuje więcej wiatru?

Ponieważ jego profil się zapada i nie utrzymuje kształtu. Skrzydło gorzej wchodzi w ciśnienie i generuje mniejszą moc niż pierwotnie. Dolna granica zakresu wiatru się cofa, mimo że powierzchnia skrzydła się nie zmieniła.

Jaka jest gramatura tkaniny FYNIX?

FYNIX używa tkaniny ripstop 30 g/m², naturalnie hydrofobowej. SROKA wybrała tę gramaturę, by uprzywilejować utrzymanie profilu w czasie, a nie minimalną wagę przy pierwszym użyciu.

Jak przedłużyć żywotność tkaniny parawingu?

Susz skrzydło przed schowaniem, nie zostawiaj go na słońcu, nie trzyj go, gdy jest pełne piasku, zmieniaj miejsca załamań i nie zostawiaj go trzepoczącego na wietrze na plaży.

Bruno Sroka, trzykrotny mistrz świata, czterokrotny mistrz Europy i trzykrotny mistrz Francji w kitesurfingu. Przepłynięcie przylądka Horn na kitesurfie (2008), rekord kanału La Manche (2012), przelot Francja-Irlandia na dystansie 444 km (240 mil morskich) w czasie 16 godz. 40 min (2013). Były nauczyciel wychowania fizycznego, założyciel SROKA Company, bretońskiej marki foili, wing foilu, SUP i parawingu. Konstruktor PushBar System® wraz z Gaëlem Contalem, ambasadorem SROKA, który wpadł na pomysł depower.